གླུ་གར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་རིང་ནས་བསྔགས་པའི་ཡུལ་འདི་གར་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་འགྱུར་དང་། སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་ཕྱུགས་པའི་གཞས་དང་། ཞབས་བྲོ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན། མི་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་དེའི་རིག་གནས་ཀྱི་འཚོ་བ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བསམ་ན་གླུ་གར་ནི་དར་སྔ་ཤོས་དང་། རིག་རྩལ་འཚོ་བའི་རྨང་གཞིར་གྱུར་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད་སྙམ། གལ་ཏེ་བོད་འདིར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་ཚུད་ལ་སྤྲ་སྤྲེའུ་མི་ལ་འགྱུར་བ་ཟེར་བའི་ཚན་རིག་དང་་མཐུན་པའི་བརྗོད་ཚུལ་དེ་རིགས་ཁས་མི་ལེན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བལྟོས་ན། བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་གླུ་གཞས་ལ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་རང་ཤུགས་སུ་འདོད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་གོང་རོལ་དུ་བྱུང་ཞིང་ད་ལྟ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མུས་ཀྱི་བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་དར་བ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཡིག་མཁན་དག་གིས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་། རྣམ་ཐར། སྔོན་བྱུང་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་ལས་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེ་མཚོན་ཙམ་བརྗོད་ན། སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་དུས་ཟིངས་པོ་རྗེ་ཁྲི་པངས་གསུམ་གྱི་བློན་པོ་མྱང་རྩེང་སྐུ་དང་། དབའས་དབྱི་ཚབ་ཀྱིས་ཟིངས་པོ་རྗེའི་དབང་གཤེད་རྩུབ་སྤྱོད་ལ་བློ་ཡིད་མ་རང་བར་མྱང་དབའས་གནོན་གསུམ་ཁ་འཆམ་སྟེ་སྟག་རི་གཉའ་གཟིགས་ཀྱི་དྲུང་དུ་མགོ་འདོགས་པར་ཕྱིན་ནས་དབུ་སྙུང་བྲོ་གནའ་གཅོད་པའི་ཚེ་འབངས་ཀྱིས་རིག་སྟེ། “མྱི་བཟང་ནི་རྟ་བཟང་ཤིག་ཉིན་ཞིང་ནི་ཕག་ཚལ་ན། མཚན་ཞིང་ནི་ཕྱིང་བར་མཆིལ། དགྲ་འམ་ནི་ཞིང་﹙ཟུན་﹚ཅིའུ་ཞེས་དཔྱད་དོ་”﹙ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལས་དྲངས་﹚ཞེས་གླུ་རུ་བླངས་ནས་“མི་གཟུགས་བཟང་རྟ་གཤེད་བཟང་ཉིན་མོ་ནགས་ཚལ་གྱི་ཕགལ་ན་ཡིབ། མཚན་མོ་ཕོ་བྲང་འཕྱིང་བར་འགྲོ། དེ་དགྲ་ཡིན་ནམ་གཉེན་ཅི་ཡིན་མི་ཤེས་”སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་དུས་སུ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཟིན་པའི་དགའ་སྟོན་སྐབས་སུ་བཙན་པོ་བློན་འབངས་དང་བཅས་པས་གླུ་རེ་བླངས་པ་སྟེ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་མགུར་གླུ་བླངས་པར་“ང་ཡི་དབུ་རྩེ་རིགས་གསུམ་འདི་བཞེངས་པ་མི་འདྲ་སྐྱེས་པ་འདྲ་སྟེ་ང་རེ་དགའ་”ཞེས་སོགས་དགའ་གླུ་བཅུ་གསུམ་བཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་འབངས་མི་ཚོས་གླུ་བླངས་པ་ནི་“ཤར་པོས་སྟག་རི་དགུ་བརྩེགས་བླངས། ཤར་མོས་གྲོང་ཟེར་རིང་མོ་བླངས་”པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཆར་གསལ་བ་དང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་གཞས་ཚིག་འགའ་ཞིག་དུས་ཕྱིས་ཀྱང་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་ཁོངས་དམངས་ཁྲོད་བྲོ་གཞས་ཀྱི་ནང་ལ་གཏོང་སྲོལ་ཡོད་པ་སོགས་ལས་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་གླུ་གཞས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་མཚོན་པ་རེད། གཞན་ཡང་“ཟློས་གར་”ཞེས་པ་ཡུལ་འདིའི་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་གྲས་འདི་ལ་མཚོན་ན་རིང་མོ་ཉིད་ནས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད། སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་དག་གིས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་སྐོར་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཇི་སྙེད་པ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་ད་ལྟ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གྲས་ནས་ཁྱབ་གདལ་དུ་གནས་པ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི《རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས་》དེ་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ལ་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་འགྱུར་དང་། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པར་མ་ཟད། དེའི་ཐད་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་འཕེར་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།

ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་གླུ་གཞས་ཀྱི་གྲས་སྟོད་གཞས་དང་། ནང་མའི་གཞས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། དེ་དག་དབུས་གཙང་ས་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐོར་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རང་གི་ངོས་འཛིན་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་གླེང་བར།

དང་པོ། སྟོད་གཞས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། དེ་དབུས་གཙང་གི་ཁུལ་དུ་

ཇི་ལྟར་དར་བའི་སྐོར།

སྟོད་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་ནི་གནའ་བོའི་དུས་ནས་གླུ་གར་སོགས་རིག་རྩལ་བྱ་བ་ཅུང་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ས་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐོག་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་﹙མངའ་རིས་ཆོས་རྒྱལ་﹚ཀྱིས་ཁུལ་དེར་མངའ་དབང་བསྒྱུར་པ་ནས་བཟུང་དུས་སྐབས་ཤིག་རིང་རིག་གནས་སྤྱི་དང་།བྱེ་བྲག་གླུ་གར་གྱི་རིག་རྩལ་བྱེད་སྒོ་དར་སྲོལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་གྲགས། ཕྱིས་སྡེ་པ་གཙང་པ་མི་ཐོག་གཉིས་པ་མཐུ་སྟོབས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་དུས་སྐབས་ལ་སྟོད་མངའ་རིས་ཁུལ་ནས་གར་མཁན་ཁྱེད་མགུ་དོན་གྲུབ་དང་། དགའ་གཡུ་ནི། ཇོ་བཟང་སོགས་ཆེད་འབོད་ཀྱིས་གླུ་གར་འཁྲབ་གཏོང་བྱེད་དུ་བཅུག་ཅིང་། མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་བསྟུན་པའི་“གར་རོལ་”ཞེས་པ་སྲོལ་འགོ་གཏོད་དུ་བཅུག་པ་རེད། དེ་རྗེས་རིག་རྩལ་གླུ་གར་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལའང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་སྟོད་ཁུལ་ནས་རོལ་མོ་མཁས་པ་གུ་ཏི་དང་། རོལ་མོར་བྱང་ཆུབ་གུ་ཏིའི་བུ་བཀྲ་ཤིས་དང་། ཚེ་བརྟན་པ་སོགས་སྐོང་འགུགས་གནང་བ་ལྟར་ཁོང་རྣམ་པས་རོལ་མོའི་སྒྲ་གདངས་དང་བསྟུན་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཉེར་གཅིག་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་གར་རོལ་བ་གཞོན་ནུ་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། གར་དང་། མདོ་དར་མ། སུར་སྣ། ཏམ་བུ་ར་﹙སྒྲ་སྙན་ལ་ཟེར་﹚སོགས་འབུད་རྡུང་དཀྲོལ་བའི་རོལ་མོ་གཏོང་ལུགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བསླབས། དུས་མཚུངས་བྱ་སྒོ་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག་དང་། ཁང་འོག་དངོས་འགྲུབ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་དང་། ཚིག་གི་ཕན་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་འབྲུག་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༦༨༨ལོར་གླུ་གར་གྱི་རྩ་ཚིག་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མ་ཟད། སྒྲ་སྙན་གྱི་རྒྱུད་ཐེབས་དང་བཅས་པ་ཡང་རི་མོའི་ལམ་དུ་བཀོད། གར་དཔོན་གུ་ཏི་ཅན་གྱི་གར་ཕྲུག་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་གར་དང་། མདོ་དར་མ། སུར་སྣ། ཏམ་བུར་སོགས་རོལ་མོ་གཏོང་ལུགས་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་ནས། “གར་པ་”ཞེས་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་དེ་སྔའི་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་མཛད་སྒོར་གྲགས་པའི་དུས་སྟོན་ཁག་ལ་གར་འཁྲབ་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་སྲོལ་ཡང་བྱུང་བར་མ་ཟད། ཚོགས་མཆོད་སེར་སྦྲེང་གི་དུས་ཆེན་སྐབས་ལ་བོད་ཟླ་གཉིས་པའི་ནང་ལྷ་ས་ཞོལ་ནས་ཁང་ཡང་སྟེང་དང་། ར་ཆེ་སོགས་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་འཁྲབ་སྟོན་ཡང་བྱེད། དུས་དེ་ནས་དབུས་གཙང་ཡུལ་གྲུ་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་ལྷ་སའི་ཡུལ་མིའི་ཁྲོད་དུ་སྟོད་མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་གླུ་གཞས་ཏེ་བསྡུས་མིང་ལ། “སྟོད་གཞས”ཞེས་པ་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག

གཉིས་པ། “ལྷ་སའི་སྟོད་གཞས་”ཟེར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན།

སྟོད་མངའ་རིས་ཁུལ་ཚུད་པའི་བོད་ལྗོངས་ས་གནས་ཁག་ལ་རིང་མོ་ཉིད་ནས་དར་ཞིང་ཁྱབ་པའི་གནས་ཆེན་དང་། རྟ་ཐུང་། འཇགས་རྒྱངས་﹙ལྗགས་བསྐྱངས་﹚རྦད། སྒོར་གནས། སྐད་ཆ། ངལ་རྩོལ་བྱེད་སྐབས་གཏོང་བའི་ལས་གཞས་སྣ་ཚོགས། མགུར་མ། ཚོགས་གླུ་སོགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེ་ལ་ཡང་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འགྱུར་ཁུག་འདྲ་མིན་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟར། ལྷ་སའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་གླུ་གར་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་རིང་མོ་ཉིད་ནས་ཡོད། ལྷ་སར་སྟོད་གཞས་དར་ཚུལ་ལ་ཆ་མཚོན་ན་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་གར་དཔོན་གུ་ཏི་ཅན་ནས་བརྒྱུད་དེ་ལྷ་སའི་གྲོང་མའི་ཁྲོད་དུ་སྟོད་གཞས་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཞིང་། སྟོད་གཞས་ལྷ་སར་དར་རྗེས་དུས་ཡུན་གང་འཚམ་ཞིག་གི་རིང་ལ་སྟོད་གཞས་ཀྱི་ཐོག་མའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུག་གི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བཅོས་ཆེ་རིགས་མ་བྱུང་ན་ཡང་དུས་སྐབས་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་སླེབས་རྗེས་ལག་ལེན་ངོ་མའི་ཁྲོད་དུ་སྟོད་གཞས་ཀྱི་ཐོག་མའི་གདངས་འགྱུར་དེ་ལ་ཡུལ་དུས་རྗེས་འབྲངས་ཀྱིས་དམངས་ཁྲོད་གླུ་གར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་ལྷ་སའི་དམངས་ཁྲོད་གླུ་གར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་བསྟུན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དུས་འགོར་དམངས་ཁྲོད་རོལ་མོ་མཁས་པ་དགེ་རྒན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་﹙༡༨༩༤ལོ་ནས་༡༩༤༢ལོའི་བར་﹚གྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་དང་། གསར་གཏོད་མང་པོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་གདངས་གཤིས་དང་། འགྱུར་རྒྱན་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས་སྔར་ལས་སྙན་འཇེབས་ཆེ་བ་དང་། འཁྲུག་ཆ་དོད་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་། ས་པཎ་ཀུ